Wyobraź sobie, że wstajesz w poniedziałek rano i planujesz swój tydzień, jak chcesz. Możesz pójść do kina lub teatru, wyjść ze znajomymi do kawiarni lub pubu, kupić karnet na aqua aerobic lub fizjoterapię, sprawić prezent sobie lub najbliższym.
Zapomnieliśmy dodać – w tej wizji masz 67 lat i stan konta, który pozwala Ci ze spokojem dbać o siebie i swoich bliskich, a przy okazji w ogóle się nie nudzić.
No właśnie – jak zadbać o swój dobrostan na kilka dekad wprzód?
Myślenie o emeryturze jest ciężkie, niezbyt ciekawe i zajmuje czas, którego przecież zawsze brakuje. Zwłaszcza gdy Twoim modelem pracy jest freelancing i stale walczysz o kolejne zlecenie.
Dlatego najlepiej pomyśleć o tym raz, a dobrze – czytając ten artykuł. Zebraliśmy w nim praktyczne informacje o IKE i IKZE, czyli dwóch sposobach odkładania na emeryturę. Taką niezależną od ZUS. To Twoja ściąga, z którą w końcu odhaczysz dwa punkty, które każdy freelancer ma na swojej liście:
✅ Sprawdzić, jak odkładać na emeryturę.
✅ Zacząć odkładać.
IKE i IKZE w pigułce – poznaj podstawy
| IKE – Indywidualne Konto Emerytalne
IKZE – Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego |
IKE i IKZE to prywatne programy inwestowania. Prywatne, bo nie wpłacasz pieniędzy do systemu publicznego, jakim jest ZUS. Korzystanie z IKE i IKZE jest dobrowolne, a Twoimi pieniędzmi zarządzają prywatne instytucje (więcej o tym, jakie to instytucje, piszemy niżej).
A o co chodzi z inwestowaniem? Pieniądze, które wpłacasz na konta IKE i IKZE nie „leżą” i nie czekają na Twoje sześćdziesiąte urodziny. Są inwestowane przez instytucję, którą wybierzesz.
Różnice między kontem IKE a IKZE zobaczysz w tabeli poniżej, a to ich wspólne cechy:
- Są stworzone z myślą o długoterminowym oszczędzaniu (do 60-65 roku życia) i to wtedy się najbardziej opłacają.
- To Ty decydujesz, ile i jak często wpłacasz, ale z zastrzeżeniem rocznego limitu ustalonego przez rząd. Najlepiej wpłacać nawet mniejsze kwoty, ale regularnie, np. miesięcznie, półrocznie.
- W razie potrzeby można wypłacić odkładane pieniądze wcześniej – nie są zablokowane.
- Opierają się na inwestowaniu. Są prowadzone przez banki, domy maklerskie, zakłady ubezpieczeń i inne prywatne instytucje finansowe, które inwestują Twoje pieniądze. Mogą być lokowane m.in. w funduszach, akcjach, obligacjach czy lokatach. Co za tym idzie – ich wartość może rosnąć lub spadać (więcej o ryzyku związanym z IKE i IKZE).
- Można je dziedziczyć, a wypłata dla spadkobierców jest uproszczona.
ℹ️ Informacje zawarte w tym artykule to edukacyjne wskazówki, a nie porady inwestycyjne, finansowe czy podatkowe. Wybór produktów emerytalnych, polis lub innych form zabezpieczenia to Twoja odpowiedzialność. W decyzji może pomóc Ci np. konsultacja ze specjalistą.
Jak działa IKE?
IKE to produkt stworzony z myślą o odkładaniu pieniędzy do minimum 60 roku życia.
👍 Jeśli wypłacasz po 60 r.ż.: Unikniesz 19% podatku Belki (podatku od zysków z inwestycji). To podatek, który płacą właściciele lokat, kont oszczędnościowych, funduszy inwestycyjnych, obligacji itp. Jeśli inwestujesz w IKE i wypłacisz środki dopiero po sześćdziesiątce – nie zapłacisz go.
👎 Jeśli wypłacasz przed 60 r.ż.: Możesz wypłacić pieniądze w całości lub części wcześniej, ale wtedy tracisz ulgę podatkową i musisz zapłacić 19% podatku od zysków z inwestycji – to zmniejszy zaoszczędzoną sumę.
Limit wpłat na IKE na 2026 r. to 28 260 zł rocznie.
Ile zaoszczędzisz z IKE – przykładowa kalkulacja
Jak działa IKE i ile możesz zyskać? Najlepiej zrozumieć to na konkretnym przykładzie – nawet uproszczonym.
Zakładamy, że średnia roczna stopa zwrotu z inwestycji to 5%. Stopa zwrotu mówi, o ile zmieniła się wartość Twoich pieniędzy w danym czasie. Jest średnia, bo w inwestowaniu nie będzie tak, że co roku jest równo +5%.
- Masz 32 lata i decydujesz, że co miesiąc zainwestujesz 1000 zł w IKE.
- Robisz to przez 35 lat, więc z Twojego bieżącego rachunku znika łącznie 420 tys. zł.
- W wieku 67 lat wypłacasz z IKE ok. 1 140 000 zł, na które złożyły się:
- te 420 tys. zł odkładane co miesiąc,
- odsetki z tych wpłat, czyli ok. 720 tys. zł.
Korzyść podatkowa: Nie płacisz 19% podatku od zysków z inwestycji, czyli od tych 720 tys., pod warunkiem że wypłacisz środki dopiero po 60 roku życia.
Jak działa IKZE?
Z kolei na IKZE „powinno się” wpłacać do minimum 65 roku życia – w tym wieku korzyści są największe.
👍 Jeśli wypłacasz po 65 r.ż.: Płacisz 10% podatku od zgromadzonych środków (czyli wpłacane sumy + zyski z inwestycji).
👎 Jeśli wypłacasz przed 65 r.ż.: Od całej kwoty (wpłacone pieniądze + zyski z inwestycji) musisz zapłacić podatek według skali podatkowej. Środki z IKZE są wtedy doliczane do Twoich rocznych dochodów, które mogą wtedy wskoczyć na próg 32% podatku. Nie możesz wypłacić części zgromadzonych środków – zawsze musi to być całość.
Oprócz odkładania i inwestowania IKZE daje Ci ulgę podatkową w każdym roku wpłacania. Odkładane kwoty możesz odjąć od swojego dochodu (lub przychodu, jeśli jesteś na ryczałcie), a tym samym obniżyć swój podatek. Wystarczy, że odpowiednio to ujmiesz w deklaracji PIT – lub zrobi to za Ciebie księgowa.
Ile zaoszczędzisz z IKZE – przykładowa kalkulacja
Policzmy zyski z IKZE, również przy użyciu 5% średniej rocznej stopy zwrotu z inwestycji:
- Masz 32 lata i decydujesz, że co miesiąc zainwestujesz 500 zł w IKZE.
- Robisz to przez 35 lat, więc z Twojego bieżącego rachunku znika łącznie 210 tys. zł.
- Zarabiasz 9000 zł brutto i rozliczasz się na zasadach ogólnych (skala).
- Odliczasz IKZE od dochodu, co daje Ci 720 zł mniej podatku rocznie.
- W wieku 67 lat na koncie IKZE masz ok. 570 tys. zł, na które złożyły się:
- te 210 tys. zł odkładane co miesiąc,
- odsetki z tych wpłat, czyli ok. 360 tys. zł.
- Po opłaceniu podatku 10% od całości zostaje Ci 513 tys. zł.
Korzyść podatkowa: W ciągu 35 lat zapłacisz o 25 200 zł mniej podatku.
| Jak to policzyliśmy?
Do powyższych kalkulacji użyliśmy kalkulatorów dostępnych w sieci i modeli AI. Obliczenia pokazują, jak działa oszczędzanie w ramach IKE i IKZE w długim terminie, ale dokładne kwoty mogą się różnić. Wynik zależy m.in. od sposobu liczenia stopy zwrotu (rocznie vs. miesięcznie), momentu wpłat (początek vs. koniec miesiąca), zmienności rynku czy opłat za zarządzanie kontem. |
IKE czy IKZE – czym się różnią?
| IKE | IKZE | |
| Limit wpłat w 2026 r. | 28 260 zł |
|
| Korzyści podatkowe podczas wpłacania środków | Brak. | Wpłaty można odliczać od podatku w rocznym rozliczeniu PIT. |
| Korzyści podatkowe przy wypłacie środków po spełnieniu warunków | Brak podatku od zysków kapitałowych przy wypłacie. | Brak podatku 19% od zysków kapitałowych przy wypłacie po spełnieniu warunków. Zamiast tego zryczałtowany podatek 10% od całości (wpłat i zysków). |
| Warunki korzyści podatkowych przy wypłacie środków |
|
|
| Częściowa wypłata | Możliwa | Niemożliwa |
| Podatek przy dziedziczeniu | Brak | Zryczałtowany podatek dochodowy 10%, chyba że spadkobierca przeniesie środki na własne konto w III filarze emerytalnym (np. IKE albo IKZE) |
Prywatne konto oszczędnościowe – element freelancerskiej układanki
„Jeśli nie korzystasz z IKE czy IKZE – popełniasz błąd.”
To słowa ekonomisty Marcina Iwucia – autora chętnie czytanego bloga Finanse bardzo osobiste.
Te słowa szczególnie silnie rezonują z freelancerami, czyli osobami, które zamiast jednego stałego pracodawcy mają różne projekty i klientów. Co za tym często idzie – nie mają systematycznie odprowadzanych składek emerytalnych w ZUS.
- Na umowach o dzieło nie ma odprowadzanych żadnych składek do ZUS – nic nie idzie na emeryturę „z automatu”.
- Na działalności gospodarczej zwykle korzysta się z ulg, a potem płaci jak najniższe składki, żeby jak najwięcej zostało z kieszeni – na emeryturę idzie bardzo niewiele.
- Platformy do rozliczeń freelancerów (do wystawiania faktur bez firmy) również nie oferują składek emerytalnych.
Dlatego warto wziąć sprawy w swoje ręce i zainteresować się co najmniej kontem IKE. W razie potrzeby zawsze możesz wypłacić część pieniędzy, a reszta nadal pracuje na Twoją przyszłość. Podatek przy wcześniejszej wypłacie środków też nie jest zabójczy – taki sam zapłacisz, jeśli te same pieniądze inwestujesz w lokaty, fundusze czy obligacje.
A konto IKZE dla freelancera? Mogą na nim skorzystać szczególnie osoby o wyższych zarobkach i niemałych podatkach. Dzięki IKZE mogą co roku zmniejszyć podatek dochodowy i dywersyfikować swoje inwestycje – a lokowanie pieniędzy w różnych produktach finansowych, a nie tylko w jednym, to zalecana praktyka.
Freelancing z Useme a emerytura
Czy praca bez jednego stałego pracodawcy zawsze musi oznaczać niepewność i brak życiowej stabilności? Zdecydowanie nie. Nadal możesz odpowiedzialnie planować przyszłość, kontrolując swoje wydatki i oszczędności. Jak to osiągnąć w praktyce z Useme?
Stałe koszty
W Useme możesz wystawiać faktury bez firmy. Jeśli robisz to regularnie, a Twoje dochody pozwalają Ci się swobodnie utrzymać z freelancingu, dołącz do Useme Plus. Wtedy płacisz jedną stałą sumę miesięcznie – 599 zł (z czego 138 zł wraca do Ciebie do wydania na zakupy w Kafeterii MyBenefit) i wystawiasz faktury bez limitu, bez papierologii i bez niespodziewanych kosztów.
Bezpieczeństwo
Dla porównania – prowadząc firmę, musisz samodzielnie robić przelewy do urzędów, zwykle płacić też księgowej i odejmować od wypłaty składki ZUS, które dla wielu osób i tak nie zapewnią dobrego zabezpieczenia na przyszłość.
Ale jak mieć dostęp do NFZ na freelansie bez własnej firmy? Uczestnicząc w Useme Plus, możesz podpisać z Useme umowę zlecenia, która jest podstawą do objęcia Cię ubezpieczeniem zdrowotnym. Masz więc pełny dostęp do NFZ bez wysokiego ZUS-u i urzędowych formalności. A dodatkowo spokój ducha i pewne zabezpieczenie w każdej sytuacji.
Emerytura
Nawet niewielkie sumy odkładane regularnie mają znaczenie. Odkładając 100 zł miesięcznie na IKE, masz 1200 zł rocznie, które jest dalej inwestowane i w długiej perspektywie pomnażane. Najlepiej robić to od razu po otrzymaniu pierwszej wypłaty w miesiącu (lub innym okresie, jeśli rozliczasz się z klientami inaczej niż co miesiąc). Możesz nawet ustawić w aplikacji bankowej automatyczny przelew na konto emerytalne.
🔎 Więcej wskazówek, jak samemu oszczędzać na emeryturę.
Jak wybrać konto IKE/IKZE?
Załóżmy, że podejmujesz decyzję – zakładam prywatne konto emerytalne.
Teraz pozostaje wybrać instytucję (1) i produkt (2).
- Kto oferuje IKE i IKZE – czyli gdzie je zakładasz
To instytucje, w których zakładasz konto (online lub w placówce). Są „opakowaniem formalnym” – prowadzą konto, pobierają opłaty i dają dostęp do produktu:
- bank,
- dom maklerski,
- zakład ubezpieczeń,
- Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (TFI)
- Polskie Towarzystwo Emerytalne.
- W jakiej formie działa IKE i IKZE – czyli co się dzieje z pieniędzmi
To formy oszczędzania/inwestowania, do których trafiają Twoje wpłaty:
- rachunek bankowy (np. oprocentowany jak lokata),
- fundusze inwestycyjne,
- rachunek papierów wartościowych (akcje, ETF-y, obligacje),
- ubezpieczenie na życie z funduszem kapitałowym,
- dobrowolny fundusz emerytalny.
Na początek możesz przejrzeć porównywarki i rankingi finansowe. Pomogą Ci zestawić kilka ofert obok siebie i ułatwiają szybkie porównanie kosztów i zasad. Potem zawsze warto sprawdzić szczegóły bezpośrednio u instytucji.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze konta
- Opłaty – zawsze sprawdzaj, czy w ramach danego konta są przewidziane dodatkowe opłaty, np. za inwestowanie środków. Wysokie opłaty mogą znacząco obniżyć Twój końcowy zysk.
- Sposób inwestowania i poziom ryzyka – w zależności od oferty Twoje pieniądze mogą być inwestowane w produkty o różnym stopniu ryzyka i potencjalnego zysku. Wybieraj rozwiązania, które rozumiesz – w przeciwnym razie przy chwilowych spadkach wartości możesz spanikować i wycofać środki w niekorzystnym momencie.
- Minimalne wpłaty – czasem instytucja wymaga wpłacenia określonej kwoty na start albo przy każdej kolejnej wpłacie. Jeśli minimalne kwoty są wysokie, może to utrudnić regularne oszczędzanie i sprawić, że konto przestanie być dla Ciebie wygodne w użyciu. Ale z drugiej strony może motywować do oszczędzania.
- Elastyczność wpłat – dobre IKE lub IKZE pozwala wpłacać pieniądze wtedy, gdy masz taką możliwość i w dogodnych kwotach. Jeśli konto wymaga stałych, regularnych wpłat, to przy miesiącach bez zleceń możesz ponieść dodatkowe opłaty za brak nowych środków.
- Możliwość transferu – każdy może mieć jedno konto IKE i jedno IKZE, ale te konta można zmieniać, np. gdy znajdziesz lepszą ofertę. Sprawdź, czy przeniesienie IKE lub IKZE do innej instytucji jest proste i niedrogie, aby nie utknąć na lata w niekorzystnym rozwiązaniu.
Twoje zadanie na dziś
Wykorzystaj to, co już masz. Otwórz aplikację swojego banku i sprawdź, czy oferuje IKE lub IKZE. Często można je założyć bezpośrednio w aplikacji albo w przeglądarce. Nawet jeśli nie zdecydujesz się na tę ofertę, sprawdzenie jej pomoże Ci lepiej zrozumieć, jak w praktyce działają IKE i IKZE.
FAQ – najczęstsze pytania
Na czym polega IKE?
IKE to specjalne konto, na które odkładasz pieniądze, a każda wpłata jest dalej inwestowana. Jeśli wypłacisz zgromadzone środki dopiero po 60 roku życia, to nie musisz płacić 19% podatku od zysków kapitałowych (np. z lokat czy funduszy), a jeśli wypłacisz je wcześniej, to ten podatek Cię obejmie.
O co chodzi z IKZE?
IKZE to również forma oszczędzania na emeryturę i inwestowania. Jeśli wypłacisz zgromadzone dopiero po 65 roku życia, to zapłacisz 10% podatku od całości (wpłat i zysków), a jeśli zrobisz to wcześniej, to zapłacisz podatek wg skali (12% lub 32%, w zależności od Twojego całego dochodu w danym roku). Dodatkowo możesz odliczać wpłaty na IKZE od podatku i w ten sposób obniżać go co roku.
Co jest lepsze, IKE czy IKZE?
To zależy, na czym Ci najbardziej zależy i jakie masz dochody. Korzyści IKZE są najbardziej widoczne u osób o dużych dochodach i wysokich podatkach, bo takie osoby co roku mogą odliczać wpłaty na IKZE od podatku.
Osoby, które widzą przewagę IKE nad IKZE, podkreślają, że:
- można zainwestować w nie więcej pieniędzy (wyższy roczny limit wpłat),
- wiąże się z mniejszymi stratami w razie szybszej wypłaty,
- przed 60 r.ż. można z niego wypłacić część pieniędzy, a z IKZE przed 65 r.ż. można tylko wypłacić całość,
- ma prostsze zasady.
Najlepiej policzyć zwrot z inwestycji w IKE i IKZE dla różnych scenariuszy, np. przy oszczędzaniu do minimum 60 roku życia i przy szybszej wypłacie ze względu na jakieś niespodziewane wydarzenie. Wynik będzie też różny w zależności od tego, ile podatku płacisz. Jeśli Twój podatek to 32%, bo jesteś w drugim progu, to odliczenie IKZE da Ci większy zysk niż np. u osoby, która płaci ryczałt 5,5%.
Czy na IKE/IKZE można stracić?
Ryzyko inwestycyjne istnieje, ale długoterminowo i przy rozsądnym podejściu, szanse na zysk są znacznie większe niż na stratę.
Żeby minimalizować ryzyko inwestycyjne:
- Dostosuj poziom ryzyka do swojego horyzontu czasowego (im dłużej do emerytury, tym więcej możesz zaryzykować).
- Zwracaj uwagę na koszty, bo wysokie opłaty mogą obniżać końcowy wynik.
- Rozkładaj inwestycje w czasie i między różne instrumenty, zamiast stawiać wszystko na jedną opcję.
- Inwestuj w produkty, które rozumiesz, żeby podejmować jak najlepsze decyzje.
- Myśl długoterminowo i nie reaguj nerwowo na krótkoterminowe spadki.
